Araştırmacı Gazetecilik-2 (Pentagon Papers Skandalı)


Pentagon Papers (Pentagon Pages) Skandalı

Bu skandallarla ilgili ilk belge 13 Haziran 1971'in New York Times gazetesinde Neil Sheehan imzasıyla çıkmıştır. Ayın 14'ünde Başkan Yardımcısı ve Adalet Bakanı John Mitchell gazeteyi daha fazla yayım yapmaması için (bu dosya hakkında) uyardı. Hükümet bunu Times'ede söyledi. Ancak Washington Post uyarıyı dinlemedi. Bu konuda yapılan davaları 30 Haziran 1971'de, (hükümete karşı) basın kazandı. Bu skandal artık Amerika Birleşik Devletleri'nin Ulusal Güvenlik Arşivi'nde bile (web yoluyla) halka sunulmaktadır.

 Öncelikle hiçbir Yüksek Yargı Kararı'nın (dünyada), basın özgürlüğü ile ulusal güvenlik arasındaki potansiyel zıtlığı bu konuda yapılan mahkemeler kadar iyi yansıtamayacağını söyleyelim. Basına Ulusal Güvenlik adı altında yapılanların arasında hükümet sansürü olabileceğini göstermiş ve basının tüm dünyada, anayasal garanti ve koruculuk altına girmesine sebep olmuştur. Bu skandalla ilgili yapılan mahkemede, biz direk mahkeme belgelerinden, hükümetin bu sansürcülüğüne uygun gördüğü sebepleri kanıtlayamadığını anlıyoruz. Pentagon Papers, Amerikan halkının Vietnam'a bakış açısını dolayısıyla dış dünyaya bakış açısını değiştirmiştir. Ayrıca dönemin ünlü siyasetçilerinden Jim Goodale bunun hukuğun değerini ortaya koyduğunu söylemiştir.

Bilindiği üzere 1945-1946-1947 Fransız - Hinduçin (Franko - Indochina ya da Franko - Vietnamesse) savaşları sonunda Fransızlar bu belgelerdeki gücünü yitirmiş ve bölgelerden çıkmıştır. Bu Fransızların Coup d'etat'ının sonu olmuştur. Amerika Birleşik Devletleri ise ilk başta stratejik ve lojistik destek sağladığı Fransızlar'ın yenilmelerinden sonra, soğuk savaş döneminde izlediği McCarthyism ya da anti-Communism neticesinde buradan çıkmamışlardır. Vietnam'daki Japon kuvvetlerinin çıkmasından sonra, Vietnam'da Stalin'in Kızıl Ordusu'nca desteklenen Ho Chi Minh ve Vietminh'ler Kuzey Vietnam'ın tamamını almıştır. ABD ise bu komünist yayılımı engellemek için ve Vietnam'ı savaş sonrası bir ABD pazarı haline getirmek için Vietnam'ın güneyine yayılmışlar ve üç dönemli (1961-63 Kennedy Dönemi, 1963-69 Johnson Dönemi, 1969-74 Nixon Dönemi) bir kaybedilen savaşa girmişlerdir.

 Nixon tam da "Vietnamization" Politikası izlerken, savaşla ilgili belgelerin ortaya çıkması ve "My Lai" katliamının video görüntülerinin ortaya çıkmasıyla oluşan ABD halkını muhalifliği sonucunda, ABD "Tet Offensive" politikasını kırıp bölgeden çıkmıştır. Aynı olaylar Kore'de de olmuştur.

Peki, tarihte "War by Proxy" yani savaşı yönetenlerin aslında başka devletler olduğu (Liberal ABD, Komünist Rusya) bu savaşların gerçek sebeplerini ve görüntülerini nereden biliyoruz ? Biz bunu, 13 Haziran 1971'de New York Times'in yayımladığı sonra da Washington Post'un 18 Haziran 1971'de yayımladığı ve Pentagon Papers olarak adlandırılan büyük skandal ile biliyoruz.

Hükümet, Washington Post'un 18 Haziranda yayımladığı (yayımlamaya başladığı) bu skandallar silsilesine karşı New York Times ve Washington Post'a dava açıyordu. Ama öne sürdüklerini kanıtlayamamıştır. Ve bütün uyarı talepleri Anayasa Mahkemesi (Supreme Court) tarafından reddedilmişti. Artık Washington Post ve New York Times belgeleri tüm ulusal ve uluslararası gazetelere intikal ettirmişti. Tüm bunların sonucunda 26 Temmuz 1971'de ABD hukuk tarihinde "6-3 Kararları" olarak bilinen kararların alınmasıyla hükümet davayı kaybederken, basın belgeleri yayımlama hakkına kavuşmuştur. (Dava aslında 30 Haziranda sonuçlandı ama ortaya yeni belgeler çıktığından ve gönüllü şahitlerin artmasından sonra bu tarihe uzadı.)

Belgelerden bahsedersek, belgeler özellikle Kennedy ve Jonhson döneminde (1961-68) Savunma Bakanlığı yapan Robert S. McNamara üzerine yoğunlaşmaktaydı. Zamanla olayın tüm ABD siyasetine bulaşmış olduğu anlaşıldı. McNamara ve adamları, ABD'nin Kamboçya, Laos ve Vietnam'da 500.000'den fazla ABD askeriyle savaşmasının temel teorisini, stratejisini ve mantığını kuran kişiydi. Hükümetin açtığı davada, "Oral Hearing" olarak adlandırılan, 25 Temmuz 1971 tarihli, kamuya ve medyaya açık oturumunda (ki Nixon'da burada konuştu), McNamara bunları doğrulamıştı. (tüm gerçekleriyle) McNamara, 1968'de hükümetten ayrıldı. İstifasından önce Savunma Bakan Yardımcısı Leslie Gelb'e, Vietnam Savaşı ile ilgili belgeleri elaltında tutmasını emretti. Bu belgelere ABD'li Savunma Bakanlığı (Pentagon), hazırladığı dosyayla "Pentagon Papers" başlığını koydu ve 1969'un ortasında belgeyi bitirdi. Çok gizli damgasıyla bu belge 47 bölüm ve 7.000 sayfadır. Belgelerin 15 kopyası büyük bir kontrol ve gizlilik mercilere ulaştırıldı. 2 kopya da RAND şirketine gitti. (Şirket ordu için çalışıyordu.) Belgeleri RAND'dan geçiren kişi, kendisi Vietnam'da yüksek seviyeli bir işveren olan, Savunma Bakanlığı'ndan Daniel Ellsberg geçirdi. Kendisi mahkemede, baştan beri bu belgelerin halktan gizlenmesinin ABD siyaseti için onur kırıcı bir davranış olarak gördüğünü söyledi. Ellsberg, belgelerin çoğunu, bir dönem Vietnam'da bulunmuş, New York Times gazetesinin röportajcılarından Neil Sheehan'a verdi.

Bu belgeler ulusu tetikleyen bir politik dinamit etkisi yarattı. Gazetelerde ayrıca çöken Güney Vietnam'da bir ABD varlığının olduğuna dair Kennedy, Johnson ve Nixon'un konuşmalarının, teyiplerden deşifre edilmiş hali yayımlandı. My Lai katliamının görüntülerine yer verildi. Ahlaki ve Siyasi olarak savaşın yanlış olduğunu söyleyen, Afro Amerikalılar'ın bağımsızlık sözcülerinden Dr. Martin Luther King Jr.'nin neden öldürüldüğü ortaya çıktı. Kamboçya'nın işgaline karşı olan üniversite öğrencileri ve Kent Eyalet Üniversitesi'nde miting yaparken polis tarafından öldürülen üniversite öğrencilerine yer verildi. Vietnam'a giderken "Biz dünyaya demokrasiyi yaymaya gidiyoruz." diyen ABD'nin ne demek istediği anlaşıldı. Ve medyada savaşı kazanan Vietnaminhler'in görüntülerine yer verildi. Bu skandal Vietnam Savaşı'nı bitirdi, ABD kamuoyunun Beyaz Saray'a güveni yitti ve eşgüdümlü ortaya çıkan Watergate Skandalıyla, Nixon'un istifası oldu. ABD'nin Fransız - Vietnam Savaşlarının mali kaynağının %80'ini karşıladığı anlaşıldı. 1954 Cenova Konferansında ABD'nin nasıl haklar talep ettiği ve Birleşmiş Vietnam'a karşı çıktığı anlaşıldı. 1964'te hükümet, kongreyi ve kamuoyu Tankin Körfezi olayıyla uğraştırırken, kendisi esas Vietnam'daki savaşını gizlice arttırdığı ortaya çıktı. McNamara, Nisan 1995'te "In Retrospect : The Tragedy and Lessons of Vietnam" adlı kitabında, yaptıklarının korkunç bir yanlış olduğunu dile getiriyordu. 1999'da ise çıkardığı "Argument without end : in search of answers to the Vietnam Tragedy" adlı kitabında ise "3.8 milyon Vietnam'lı öldü. 58.000 ABD askeri öldü. Ancak Güney Vietnam'daki 27 milyon ABD'li Vietnamlı'da ölebilirdi." diyordu. Kendi nüfuslarının (ABD nüfusunun) ortalamasına denk gelecek şekilde 27 milyon insanın (ABD'linin) ölmesi ise korkunçtu. McNamara özür diliyordu. Vietnam'daki bu kadar insanın ölmesi ise belgelerde görüldüğü üzere ABD'nin yanlış politikası sonucu oluşuyordu. 2000 CBS raporunda ABD'nin 1960'lı yıllarda %57'sinin "Güney Vietnam'ın demokratik özgürlüğü" için savaşıldığını sandığı anlaşılıyordu. Bu olay ABD için, siyasal güven anlamında, ordunun değeri anlamında, Beyaz Saray anlamında, savaşlar anlamında, halkın gözünde bu değerlerin kökten sarsılmasına, bir savaşın bitmesine ve bir hükümetin devrilmesine yol açmıştır. Acaba günümüzde George W. Bush'un "Şer Üçgeni"ne binaen yaptığı ve yapacağı Afganistan ve Irak Savaşı ile ilgili gerçek Pentagon Papers'leri kim ortaya çıkaracak ?
 

NOT : Ben Pentagon Papers ve "Watergate" Skandallarını yazdım çünkü ;

a) Bu olaylar aynı dönemde oluyor.

b) İkisi toplam olarak, araştırma şekli, bir araştırmacı gazetecinin bakış açısı için ibret vesikasıdır ve etkileriyle de, diyebiliriz ki dünyanın en etkili araştırmacı gazetecilik örnekleridir.

c) ABD, yani dünyanın süper gücünün başındaki adamı (R. Nixon) ve bakanlarını kısaca hükümetini devirmiştir. Ve dediğimiz gibi öncelikle bir savaşı bitirmiş ve önce ABD sonra da dünya halklarının politikacılara bakış açısını değiştirmiştir.

Zincirleme bir olay gibi gözüken "Pentagon Papers" ve "Watergate" skandallarını beraber ele almamın sebebi budur.

 Amerikan Kamuoyunda hala, acaba merkezi devlet çarkının mı, Vietnam'da yenilgi üstüne yenilgi alan ABD'nin bu bataktan çıkmak için mi bu belgeler devlet görevlisi tarafından New York Times'e verildi ? Ya da, devletin merkez sistemi acaba Watergate ile R. Nixon'dan kurtulmaya çalıştığı gibi sorular kafalarda cevapsız bir şekilde durmaktadır.

 
Kaynaklar :

http://www.vva.org

http://www.mtholyoke.edu

http://www.gwu.edu

http://www.state.gov/index.htm

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder