Türkiye’de Öne Çıkan Bazı Haber Ajansları




1. Anadolu Ajansı (AA)
Tarihçe:
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kuruluş hazırlıkları için Ankara’da bulunan Mustafa Kemal Paşa, Ulusal Kurtuluş Hareketi’nin haklılığını tüm dünyaya duyurmak için haber ajansı kurulması düşüncesini önce dönemin aydınlarından, Kurtuluş Hareketi’nin önemli simalarından Halide Edip Hanım’a (Adıvar) açmıştır. Halide Edip ve gazeteci Yunus Nadi, Ankara’ya gelirken, Büyük Önder’in istediği bir haber ajansının nasıl oluşturulması gerektiğini, 31 Mart 1920’de, Geyve’nin Akhisar kasabası tren istasyonunda konuşmuşlardır. Yunus Nadi kurulacak ajansa “Anadolu” adının verilmesi fikrinin, ilk kez bu istasyonda Halide Hanım tarafından önerildiğin söylemiştir. Bu konuda Yunus Nadi ile Halide Edip arasında geçen konuşma şöyledir:
“- Çok güzel, dedi, daha iyisi gider gitmez bir ajans teşkilatı kuralım, o vasıta ile dahile ve harice söyleriz.
- Birinci şart hanımefendi. Sonra tabii bunun teferruatı gelir; mesela ilk merhalede neşriyat ki başlı başına teşkilata ihtiyaç gösterir. Sonra propagandanın envai…
- Tabii sıra ile hepsi yapılır. Fakat benim fikrimce ilk iş ajans olmalıdır. Hatta isterseniz adını burada koyuverelim. Mesela Türk Ajansı, mesela Ankara Ajansı, mesela Anadolu Ajansı… daha da bulunabilir.
- Bana “Anadolu Ajansı” en iyi bir isim gibi görünüyor.
- Bana da öyle, değil mi... Evvela kendini ve mümkünse bütün vatanı kurtaracak olan Anadolu’dur. O halde kararımızı vermiş olalım: Anadolu Ajansı…
- Evet. Anadolu Ajansı hanımefendi...”
Mustafa Kemal ve Cumhuriyet’in kurucusu olan arkadaşları, milli mücadelenin ilk günlerinde, dünya haber ajanslarının tekelci ve ön yargılı yaklaşımları yüzünden yapmak istediklerini dünya kamuoyuna gerekli biçimde anlatamamışlardır. Bu gereksinim nedeniyle Anadolu Ajansı, Mustafa Kemal’in 6 Nisan 1920’de yazdığı, 8 Nisan 1920’de ulaşılabilen her yere gönderdiği aşağıdaki genelgeyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 23 Nisan 1920 tarihindeki açılışından 17 gün önce, yeni Türk Devleti’nin “ilk ulusal kurumu” olarak kurulmuştur.
AA Kurtuluş Savaşı'nda çok zor bir görevi yerine getirdi. İçeride, savaşan ve dış dünyadan habersiz kalmış bir halkı ülke ve dünya olaylarından haberdar kılmak, bazı yabancı ve İstanbul gazetelerinin teslimiyetçi tutumlarıyla mücadele etmek gerekiyordu. Dışarıda, ulusal mücadeleyi savunmak, Türkiye'nin haklı istekleri konusunda kamuoyunu aydınlatmak ve ona karşı bazı çevrelerin yürüttüğü oyunları boşa çıkarmak zorunluydu.
Atatürk'ün, yakın bir arkadaş grubunu, Anadolu Ajansı'nı Batılı anlamda bir haber ajansı kimliğine kavuşturmakla görevlendirmesiyle 1 Mart 1925'te "Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketi" kuruldu. O tarihlerde, Batı ülkelerinde bile örneği görülmeyen böyle bir yapılanmayla Anadolu Ajansı, özerk statüye kavuştu.
Günümüz:
Anadolu Ajansı, yalnızca genel bültenden günde ortalama 700 haberi abonelerine sunarken, Türkiye’nin “Haber Bankası” olmayı başarmıştır. Ajans AP, Reuters, AFP, DPA, ANSA ve XİNHUA gibi dünyanın önemli haber ajansları ile işbirliği içinde bulunmaktadır. Ayrıca, Anadolu Ajansı’nın 100 ülkenin ulusal haber ajansları ile de karşılıklı haber değişimi çerçevesinde işbirliği anlaşmaları bulunmaktadır. Anadolu Ajansı, “siyasi, ekonomik ve toplumsal gelişmeler, ekonomi haberleri, borsa, para piyasaları, Parlamento’dan haberler, Anadolu basını için yerel haberler, sanat ve kültür dünyası, Türkiye’den ve dünyadan spor haberleri, sanat ve kültür dünyası” başlıkları altında haber yayını yapmaktadır. AA yayınlarının önemli bir bölümü, Dış Haberler Müdürlüğü’nün çeşitli servislerinde, uluslararası ajansların haberleri arasından derlenerek Türkçeye çevrilen haberlerden oluşmaktadır. Dış haberler yayını, bir yandan da AA’nın çeşitli ülkelerde bulunan temsilcilerinin gönderdikleri bilgi ve haberlerle de desteklenmektedir. Anadolu Ajansı ayrıca, İngilizce, Fransızca ve Almancanın yanı sıra Türk lehçeleri ile hazırladığı 9 haberleri Türkçe konuşan ülkelerin haber ajanslarına ulaştırarak, Türkiye ile ilgili haberlerin en doğru biçimde söz konusu ülkelerin basınında yer almasını sağlamaktadır. AA’nın hâlen 300’ü aşkın abonesi vardır. Aboneler arasında ulusal ve yerel kitle iletişim araçlarının yanı sıra, kamu kuruluşları ve özel şirketler de bulunmaktadır. Haberde, genel bülten, net özel ve bülten (internet aboneliği), yabancı dil bülteni ve il bülteni abonelikleri vardır. Fotoğraf'ta, genel fotoğraf, arşiv fotoğrafları, spor fotoğrafları, özel fotoğraflar ve il fotoğrafı hizmetleri vermektedir. Görüntülü serviste ise, görüntülü haber ve canlı yayın hizmeti bulunmaktadır. Anadolu Ajansı, abonenin kişisel bilgisayarına (PC) encoder' den gelen bilgileri çözen bir decoder kartı takmakta ve bu bilgileri ekrana haber olarak yansıtan bir yazılım yüklemektedir.
Anadolu Ajansı, Turksat 1C uydusu üzerinden kendisine ayrılmış olan banttan yayın yapmaktadır. Ajans, televizyon yayınları üzerinden bilgi aktarımı olan Vertical Blanking İnterval (VBI) sistemini kullanmaktadır. Bu sistem sonucu ajansın haber ve fotoğrafları
Türkiye’nin her yerine, yurtdışında da Avrupa’dan Asya’ya kadar olan merkezlere ulaşabilmektedir. Ajans fotoğraf hizmeti alanında da bugün en ileri teknolojiyi uygulamaktadır. Bilgisayar sistemi aracılığıyla her gün abonelere 100’ü aşkın fotoğrafı büyük bir hızla ulaştırmaktadır. Anadolu Ajansı, uzun süredir üzerinde çalıştığı görüntülü haberler servisine de başlamıştır. Merkezi Ankara’da bulunan Anadolu Ajansı’nın Genel Müdürlük birimleri dışında, yurt içinde 22 Bölge ve Müdürlükleri bulunmaktadır.

2. Anka Haber Ajansı (ANKA)
ANKA, 3 Mart 1972 tarihinde çok sesli haberciliğe katkıda bulunmak amacıyla gazeteci Altan Öymen tarafından özgür ve bağımsız bir ajans olarak kurulmuştur. Ajansın kurucusu ünlü gazeteci Altan Öymen’in 1977 yılında politikaya girmesinin ve ajansla ilişkilerini kesmesinin ardından yönetimi, Müşerref Hekimoğlu üstlendi. Hekimoğlu, bir anonim şirket kurarak çalışanların da yönetime katılımını sağladı. ANKA'nın Yönetim Kurulu, ANKA Anonim Şirketi'nin pay sahipleri ile belli birimlerin yöneticilerinden oluştu. Hekimoğlu'nun vefatından sonra ANKA'nın yönetimini bir süre Nazif Ekzen yürüttü. 2006 yılı başından itibaren de iki gazeteci ANKA'nın yönetimini üstlendi. Günümüzde ANKA Ajansı çalış malarını üç dalda yoğunlaştırmıştır.

Günlük Haber Servisi
Temel Haber Bülteni’nde Politika, TBMM ve hükümet çalışmaları, ekonomi, kamu yönetimi, eğitim, sağlık, kültür, sanat, çalışma yaşamı, dış politika, yüksek yargı, adli ve idari yargı, magazin, toplumsal yaşam gibi tüm alanlarda günlük 80–100 arasında haber, bilgisayar ağıyla başta gazeteler, TV kanalları, Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü gibi kuruluşlara anlık olarak iletilmektedir. Ajans araştırmaya yönelik haberlere ve ortak haber üretimine özen göstermektedir.

Günlük Türkçe Ekonomi Bülteni
ANKA Günlük Ekonomi Bülteni, Türkiye ekonomi yayıncılığında ilk ve alanında tek haber ve ekonomik veri kaynağıdır. 1974 yılından bu yana, hafta sonları ve resmi tatil günleri dışında aralıksız günlük olarak yayınlanmaktadır. Ankara ve İstanbul'daki abonelerine özel bir dağıtım sistemiyle, diğer illerde ve ülkelerdeki abonelerine ise posta yoluyla her gün ulaştırılmaktadır. Aboneleri arasında bankalar, sermaye piyasası aracı kuruluşları, üniversiteler, araştırmacılar, holdingler, büyük özel şirketler, kütüphaneler, çeşitli kamu kurum ve kuruluşları, birçok ülkenin Ankara Büyük elçiliği, oda ve borsalar diğer meslek kuruluşları ve birlikleri bulunmaktadır. Ekonominin gündemine göre her gün en az 16 sayfa hâlinde yayımlanan ANKA Ekonomi Bülteni'nde günlük olarak, emisyon, serbest tevdiatlar, zorunlu karşılıklar, Merkez Bankası döviz ve para piyasaları işlemleri, döviz kurları, İMKB Hisse Senetleri Piyasası, Repo-Ters Repo Pazarı, Tahvil Bono Kesin Alım Satım Pazarı işlemleri, İstanbul Altın Borsası İşlemlerine, bir gün, bir hafta, bir ay, üç ay, altı ay ve bir yıl önceki durumuyla karşılaştırmalı olarak yer verilmektedir. ANKA Ekonomi Bülteni, ekonomik verilerin son durumu ile ilgili birçok veriyi abonelerine sağlamaktadır.

Haftalık İngilizce Ekonomi ve Finans Bülteni (ANKA Review)
ANKA Review, 1976 yılından bu yana, her hafta salı günü İngilizce olarak aralıksız yayınlanmaktadır. Aboneleri arasında Dünya Bankası, IMF, ABD Kongre Kütüphanesi, yabancı ve yerli bankalar, uluslararası derecelendirme kuruluşları, sermaye piyasası aracı kuruluşları, üniversiteler, araştırmacılar, holdingler, büyük özel şirketler, kütüphaneler, çeşitli kamu kurum ve kuruluşları, birçok ülkenin Ankara elçilikleri, oda ve borsalar, diğer meslek kuruluşları ve birlikleri bulunmaktadır. Türkiye ekonomisiyle ilgili tüm gelişmelere özgün değerlendirme ve tablolarla yer verilmektedir. Tüm ekonomik veriler her hafta aksatılmadan güncellenmektedir. Bu hâliyle Türkiye ekonomisini izleyenler için önemli bir veri kaynağıdır.

3. İhlas Haber Ajansı (İHA)
Türkiye’nin üç dalda (yazılı, görüntülü ve fotoğraflı) haber üretimi yapan ilk özel haber ajansı İHA’dır. 1993 yılında kurulan İhlâs Haber Ajansı, özellikle görüntülü habercilikte kısa sürede yurt içi ve yurt dışında adını duyurmuştur. Merkezi İstanbul’da bulunan İHA’nın, yurt içinde ve yurt dışında 145 bürosu vardır. İHA, hem Türkiye'den hem de Avrupa, Orta Doğu, Arap Yarımadası ve Orta Asya ülkelerinden anında haber alabilen bir organizasyona sahiptir. İhlas Haber Ajansı, ürettiği haberleri yurt içinde ve yurt dışında pazarlamaktadır. İHA, 300'ü aşkın Türk ve dünyaca ünlü uluslararası medya kuruluşu ile çalışmaktadır. AP ve Reuters ile işbirliği içinde olan İHA, CNN ve WTN’ye da haber servisi gerçekleştirmektedir. Bazı Alman televizyonlarına da görüntülü haber hizmeti veren İHA, Orta Asya ve Balkanlar’daki haber ajanslarıyla da haber, fotoğraf ve görüntülü haber yayını gerçekleştirmektedir. İHA’nın İngilizce, Almanca ve Arapça bültenleri de bulunmaktadır. Tüm İHA büroları, fotoğraflı ve yazılı haberleri bilgisayar ortamına aktararak, merkeze internet aracılığıyla haberleri anında gönderebilmekte, bunun yanında Türkiye’nin dört bir köşesindeki serbest muhabirler aracılığıyla da sürekli haber akışını sağlamaktadır. İHA yazılı haber servisinin gündeme ait yüzlerce metin ve fotoğrafı ise abonelerine VBI sistemi ile ulaştırılmaktadır. İhlas Haber Ajansı haber toplama ve yayını konusundaki tecrübesini, ileri teknoloji imkanlarıyla donatarak, yayıncılara teknik destek sağlamakta ve servislerini yayın kuruluşlarına kiraya vermektedir. İHA kamera ekipleri, kurgu hizmetleri, uydu bağlantıları, lojistik destek, haber danışma, arşiv ve büro ekipmanları gibi hizmetleri de dileyen basın kuruluşlarına paket olarak kiralamaktadır. İHA, 19 Mart 2001 tarihinde Amerikan Kalite Birliği'nden (AQA) ISO 9001:2000 Kalite Belgesi almıştır.

4. Cihan Haber Ajansı (CHA)
Yayın hayatına 1 Ocak 1994 tarihinde başlayan Cihan Haber Ajansı, uydu ve internet üzerinden 24 saat aralıksız yazılı, fotoğraflı ve görüntülü haber servisi yapmaktadır. Güncel, politik, ekonomik, dış haberler, sanat, magazin ve spor alanlarında haber üreten Cihan, günde ortalama 450 yazılı haber, 315 fotoğraf, 165 fotoğraflı haber ve 100 görüntülü haber servis etmektedir. Türkiye'de yayın yapan ulusal televizyonların yüzde 78'ine, ulusal gazetelerin yüzde 53’üne haber servisi yapan CHA’ nın, çok sayıda yerel gazete ve televizyon abonesi, internet haber siteleri ve radyo aboneleri bulunmaktadır. Yabancı elçilikler, ekonomi örgütleri, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşlarıyla özel şirketlere de haber akışı sağlanmaktadır. Ayrıca, 1997 yılından itibaren Arapça olarak yayın hizmeti verilmektedir.
Türkiye'nin 81 il ve 284 büyük ilçesinde toplam 520 çalışanı ile hizmet veren CHA, yurdun her yanından hızlı haber akışı sağlayacak alt yapı ve teknik donanıma sahiptir. Ayrıca Orta Asya, Ortadoğu, Balkan ülkeleri, Avrupa, Güney Amerika, Afrika ve Uzak Doğu'daki birçok ülkede muhabir bulundurmaktadır. 31 ülkede bürosu, 55 ülkede muhabiri ile ulusal ve uluslararası medya kuruluşlarına canlı yayın ve bant geçiş imkânları sunmaktadır. CHA, CNN International, BBC, ABC, Reuters gibi çok sayıda yabancı ajans ile işbirliği yapmaktadır.

5. Doğan Haber Ajansı (DHA)
Doğan Haber Ajansı, 1999 yılında Hürriyet Haber Ajansı (HHA), Milliyet Haber Ajansı’nın (MİLHA) birleşmesiyle kuruldu. DHA, Doğan Medya Grubu’na bağlı 8 gazete, 2 televizyon kanalı, 2 radyo ve WEB siteleri ile grup dışındaki abone basın yayın kuruluşlarına haber, fotoğraf ve görüntülü haber servisi yapmaktadır. Yurt içinde 34 bürosu olan DHA, 81 ilde en küçük ilçelere kadar örgütlüdür. Muhabirleri aracılığıyla komşu ülkeler Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, İran, Irak, Suriye, Yunanistan ve Bulgaristan’daki gelişmeleri de izlemektedir. Bürolar tarafından İstanbul’daki DHA merkezine bilgisayar ortamında ayda ortalama 6 bin haber, 3 bin görüntülü haber ve 11 bin adet fotoğraf servisi yapılmaktadır. Ajans, yurtdışından da haber, fotoğraf ve görüntülü haber servisi yapmaktadır. Türkiye’de 100 noktadan Data link hatlarıyla görüntülü haber transferi gerçekleştirebilen DHA, New York, Washington, Boston, Los Angeles, Londra, Paris, Barcelona, Stockholm, Duisburg, Bakü, Lefkoşa, Kosova, Pekin, Sydney, Şam, Kerkük, Bağdat, Süleymaniye ve Kahir’deki haber görüntülerini de Datalink ile abonelerine ulaştırma imkânına sahiptir. DHA, ayrıca Hürriyet gazetesinin yurt dışı bürolarıyla işbirliği içinde görüntülü haber yapmaktadır.

·        Kaynaklar:
Atilla Girgin, Uluslararası İletişim, Haber Ajansları ve A.A., Der Yayınları.
T.C. Milli eğitim Bakanlığı, Megep, Gazetecilik, Ajans Haberciliği.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder